Deze avond is gegeven in het seizoen 2014/2015 en wordt te zijner tijd opnieuw aangeboden.

 

thema-avond

 

Ieper   1214

1914 – 2014

 
 

een eeuw na de verwoesting

Het noemen van Ieper brengt de Eerste Wereldoorlog in herinnering. Gelukkig ging die oorlog aan Nederland voorbij, maar in de ons omringende landen heeft deze barbaarse episode diepe sporen nagelaten. In het collectieve geheugen is de oorlog 1914-1918 enigszins verdrongen door de Tweede Wereldoorlog. Als we ons de feiten realiseren, weten wij dat dit onterecht is. De stad Ieper met haar grote monumenten vormt nog steeds de tastbare herinnering aan die episode.
 

 

de oude stad, de kerken, de lakenhal

Ieper is echter ook het verhaal van een meer dan 1000 jaar oude stad. Die stad onderging in de later middeleeuwen een onstuimige ontwikkeling. Hier kwam ondermeer het grootste monument in de middeleeuwse geschiedenis tot stand: de lakenhal met belfort. Die hal geeft nog steeds uitdrukking aan de ongekende economische bloei vanaf de 13de eeuw.
De stad was in de 10de eeuw rond een vesting ontstaan. Wegens de ligging op een kruispunt van routes was de aantrekkingskracht van de nederzetting altijd al groot. In 1214 werd de nederzetting versterkt met een omwalling, een slotgracht en meerdere verdedigingstorens. De weerbare stad met speciale privileges bood aan ambachts- en kooplieden de best denkbare mogelijkheden. Fraaie kerkgebouwen werden gebouwd, geënt op Franse en Doornikse modellen. Tussen de meest houten huizen rezen monumentale gebouwen op. De bevolking voelde zich er veilig, omringd door muren, verdedigingstorens, poorten en een buitengracht.
Met het wegkwijnen van de Vlaamse lakenhandel in de late middeleeuwen zette de teruggang in. In de 16de eeuw, kwam Ieper onder Spaans bestuur. Dat bracht ook nieuwe bloei. In de navolgende eeuwen onderging de middeleeuwse stad een transformatie conform de bouwtypologieën, stijlen en decoratieve voorkeuren van de nieuwe tijd. Economisch stelde Ieper niet zoveel meer voor. In de 19de eeuw was Ieper geworden tot een provinciestadje, weliswaar met een uitzonderlijk gaaf gebleven oude structuur en bebouwing, vele oude en adellijke woningen en met talrijke kastelen gelegen in de velden en weiden rondom de stad.
 

 

oorlog en wederopbouw

Al vóór de Eerste Wereldoorlog was de lakenhal meermalen hersteld. Het laatste grote restauratieproject werd bruut afgebroken door de oorlogshandelingen. De ‘Grote Oorlog’ ontwikkelde zich al gauw tot een stellingenoorlog. Het Duitse front liep vast. Van oktober 1914 tot september 1918 was Ieper het middelpunt van de beruchte Ieperboog. In die jaren zouden 100.000 soldaten sneuvelen in ‘Flanders Fields’. De frontlijn bevond zich gedurende vier jaar 11 tot 1½ kilometer van de binnenstad. De hele bevolking van Ieper was gevlucht of werd geëvacueerd. Vier jaren van offensieven en tegenoffensieven en vele beschietingen lieten weinig heel van de stad. Hier en daar stond nog een huis overeind. De kerken werden verwoest. Van hallen en belfort restte nog slechts een vormeloze ruïne.
In 1919 wordt de ‘zone of silence’ afgebakend: het puin van de Sint-Maartenskerk, de lakenhallen met belfort en de omringende huizenrijen. Dan komt – na het lenigen van de meest schrijnende noden – een internationale polemiek op gang over het al dan niet heropbouwen van de historische stad. Men kiest voor heropbouw. De grote kerken worden gereconstrueerd en de woonhuizen krijgen hun oude gevels terug. De lakenhal is in 1953 voltooid.
Het huidige Ieper is een amalgaan van betekenissen: monument en gezicht van de Eerste Wereldoorlog; symbool van wederopbouw; model van historiserend denken; herinnering aan de florerende Vlaamse lakenhandel; beeld van een fraaie middeleeuwse stad in Vlaanderen met na-middeleeuwse elementen. Deze thema-avond handelt over al deze aspecten.
Ieper bezit een zeer bijzonder en uitgebreid prentenarchief, een fraaie illustratie van haar lange geschiedenis. Die prenten vormen onze ingang en worden aangevuld met recente beeldseries.

 

cursusgegevens: thema-avond Ieper

naam / code: Ieper, 1214-1914-2014      code: Lez.Ieper.Sn
docent: drs. Peter J. van der Werf (kunst- en architectuurhistoricus)
bijeenkomsten: 1 module     donderdag 19.30- 22.00 uur
wanneer: t.z.t.
uitwijkdata:
prijs: €16,00, door verkregen ondersteuning bij de ontwikkeling van dit programma hebben wij de prijs kunnen reduceren.

 

Design and development by HW Multimedia
Copyright © 2018 | Kunstvertoon | Alle rechten voorbehouden