Deze cursus is gegeven in het seizoen 2012/2013 en wordt te zijner tijd opnieuw aangeboden.

 

vervolg- en introductiecursus

 

Noordelijk Monumentaal

Vlaamse lakenhallen en stadhuizen
Brabantse gotiek en de bouwmeesters Keldermans
Zuid-Europees versus Noord-Europees
Hans Vredeman de Vries, zijn werk en navolging in Europa
de Kanselarij in Leeuwarden
1300 – 1621

 
 

algemeen

In 1546 of 1547 verliet de jonge Vredeman de Vries de stad Leeuwarden om zich eerst in Kampen en spoedig daarna in Antwerpen te vestigen. Twintig jaar later werd in Leeuwarden begonnen met de bouw van de Kanselarij. Vredeman en de Kanselarij spelen in deze cursus een centrale rol, maar tussen beiden zijn vooral verschillen. Deze cursus handelt over de bouwkunstige diversiteit in late middeleeuwen en vroege renaissance in de Nederlanden. Centraal staat de wijze waarop artistieke prestaties uitdrukking gaven aan verschillende maatschappelijke ontwikkelingen in deze roerige en boeiende tijd. Gezien de benaderingswijze en de presentatie met fraaie beeldseries is de cursus geschikt voor zowel beginners als voor de gevorderde architectuurkenner.

 

de Nederlanden op een keerpunt

In de cursus Noordelijk Monumentaal staan architectuur en geschiedenis centraal. De perioden van late middeleeuwen en renaissance staan aan de basis van een nieuwe periode in de Europese cultuur. Het was ook de tijd waarin de Zuidelijke – en Noordelijke Nederlanden heel geleidelijk vorm kregen als bestuurlijke eenheden. Veel lag echter nog ‘open’ en dat leidde tot een grote verscheidenheid aan bouwkunstige manifestaties. Die veelvormigheid biedt een prachtige ingang tot een beter begrip van deze tijd. De Zuid- en Noord-Europese architectuurtradities ontwikkelden zich tot in de late middeleeuwen heel verschillend. Vanaf de 16de eeuw kwam het echter meer dan ooit tevoren tot uitwisseling van ideeën en tot vermenging van bouwwijzen en bouwvormen.

 

architectuur – spiegel van de tijd

In de bouwtrant van de Kanselarij van Leeuwarden (1566-1571) komen verschillende bouwtradities samen. Om het gebouw beter te begrijpen beginnen wij in deze cursus met de grote bouwtraditie van stadhuizen annex markt- en lakenhallen in de Zuidelijk-Nederlandse centra van nijverheid en handel. Nog steeds beheersen deze grote bouwwerken met hun hoge belforten de centra van steden als Ieper, Brugge en Mechelen.
De architectuur van stadhuizen en kerkgebouwen in Vlaanderen en Zuid-Nederland kreeg in de jaren 1450-1550 een eigen gezicht. Bepalend was de bouwtrant van de ‘Brabantse gotiek’, die werd toegepast door de bouwmeestersfamilie Keldermans. Naast deze ambachtelijke, laatmiddeleeuwse architectuur drongen Italiaanse renaissancevormen door in Vlaanderen. Vooral de drukke maniëristische variant, ondermeer ontwikkeld in de Franse kasteelarchitectuur, vond navolging.
Tegen die achtergrond kwam de Kanselarij in Leeuwarden tot stand. Het gebouw was bedoeld voor huisvesting van het Spaanse gezag en kan beschouwd worden als een manifestatie van de macht van de Spaanse koning Philips II in Friesland. Daarmee staat het gebouw aan de wieg van het gewest Friesland. Al spoedig zetelde in dit gebouw de Hof van Friesland.
Korte tijd later kreeg het toen welvarende Antwerpen een nieuw stadhuis (1566). Het was een bepalend moment voor de noordelijke architectuur – het Antwerpse stadhuis markeert de binnenkomst van de nieuwe renaissancistische vormentaal in de Nederlanden.
In die jaren was de in Leeuwarden geboren schilder, architectuurkenner, graveur en publicist Hans Vredeman de Vries actief in Antwerpen. Later was hij werkzaam in verschillende Noord-Europese steden. Zijn architectuurprenten, in reeksen en gebundeld in boeken, waren in de Noord-Europese architectuur van de decennia rond 1600 toonaangevend. In gevelontwerpen en binnendetails van veel aanzienlijke gebouwen kan zijn maniëristisch-decoratieve stijl nog steeds worden bewonderd. Dat geldt ook voor de in Friesland rond 1600 gebouwde stadhuizen. Ook zijn veel Noord-Europese steden verfraaid met gevels met uitbundige rolwerkstijl van Vredeman de Vries. Een mooi voorbeeld van Vredeman de Vries-ornamentiek is de ingangspartij van de Leeuwarder Kanselarij 1621).

 

voor wie?

Door de veelzijdige benadering en de unieke beeldreeksen op groot projectie­scherm zijn de cursussen geschikt voor zowel beginner als gevorderde architectuurkenner.

 

cursusgegevens

cursusnaam/code: Noordelijk Monumentaal cu-07-II-V-4
docent: drs. Peter J. van der Werf (architectuur-, bouw- en kunsthistoricus)
bijeenkomsten: 4 modules; 19.30-22.00 uur, met pauze
wanneer: t.z.t.
uitwijkdata:
cursusmateriaal: Cursusboeken, cursuspakket, cursusprogramma’s.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Design and development by HW Multimedia
Copyright © 2018 | Kunstvertoon | Alle rechten voorbehouden