Meer dan 25 jaar Kunstvertoon – totstandkoming en doelen

Het Kunstvertoon cursusproject Sneek bestaat sedert 2000. Het is een cursusprogramma voor belangstellenden in Friesland en daarbuiten, dat zich richt op cultuurhistorische onderwerpen: cultuur en geschiedenis, kunst- en architectuurhistorie, geografie en cultuurlandschap, kortom het culturele erfgoed van heel oud tot heden. Met het programma wil Kunstvertoon bijdragen aan de kennis en het begrip van de cultuur, haar historie en het waardevolle cultuurgoed.
Het gaat in feite om een kennisproject, waarin kennis uit verschillende disciplines wordt bijeengebracht en toegankelijk gemaakt. Daaruit worden de jaarlijks wisselende cursus-programma’s ontwikkeld: basis- en vervolgcursussen, meerjarige overzichtscursussen (kunst-geschiedenis, architectuurgeschiedenis) en thematische cursusseries. De thema’s van de cursusseries variëren van klassieke oudheid tot 19e/20e eeuw, van regionaal en landelijk erfgoed tot sacraal cultuurgoed en van kunstenaars tot historische steden. Van meet af aan werden ‘grote’ onderwerpen, met een accent op de Europese cultuurregio, afgewisseld met locale onderwerpen, ook betreffende Nederland en Fryslân.

 
Het project komt voort uit de spontane samenwerking in de jaren 1990 tussen ondermeer cultuur-, kunst- en architectuurhistorici, die betrokken waren bij cultureel-erfgoedonderzoek in verschillende Europese landen. Zij vonden elkaar in nieuwe ideeën. Zo beschouwden zij bijvoorbeeld de kunst- en architectuurgeschiedenis niet als aparte kennisgebieden, maar als onderdeel van de grote culturele geschiedenis in al haar diversiteit. Er werd kennis gedeeld en er kwamen kennis- en beeldarchieven tot stand.
Deze vormden de basis voor een aantal informatieve en educatieve activiteiten, soms al onder de naam ‘Kunstvertoon’, en ook in Friesland. ‘Kunst’ werd begrepen in de brede oorspronkelijke zin: de kennis van mensen en de daaruit voortkomende werken, door de eeuwen heen. De nieuwe visie was van belang voor het onderzoekswerk, maar bracht ook mogelijkheden om kennis overdraagbaar te maken op een nieuwe en voor velen boeiende manier. De korte cursussen, excursies, soms exposities en informatieavonden over maatschappelijke onderwerpen werden uitgevoerd door professionele historici en betrokkenen. Ook in verschillende plaatsen in Friesland werden door de initiatiefnemers activiteiten georganiseerd over cultuurhistorische, kunstzinnige en maatschappelijke onderwerpen, meestal in de vrije tijd en belangeloos. Die inzet kwam ook voort uit de zorg om de teloorgang van waardevol cultuurgoed. Deze drijfveer én de interdisciplinaire samenwerking en kennisuitwisseling vormen nog steeds de basis voor het Kunstvertoon-cursusproject Sneek.

 
Vanuit die idealistische achtergrond werd in 2000 het Kunstvertoon cursusproject Sneek gestart, met jaarlijks wisselende programma’s van najaar tot voorjaar, ondermeer in de grote zaal van de stedelijke bibliotheek. Het samenbrengen van de activiteiten in Friesland naar een centrale cursusplaats bood betere mogelijkheden voor ontwikkeling en vervolgprogramma’s. De keuze viel op het centraal gelegen Sneek, na overleg met de locale initiatieven op kunst- en cultureel gebied en met de gemeente. Het cursusprogramma in Sneek was een pilotproject dat moest worden uitgerold om een kostendekkende exploitatie mogelijk te maken. Het initiatief groeide in de aanloopjaren snel uit.

 
Wegens ontwikkelingen op educatief gebied in Sneek vanaf 2004, zijn de omstandigheden voor verdere ontwikkeling en schaalvergroting van het project helaas niet optimaal geweest (lees hier meer). Toch konden ook nadien bijzondere en vernieuwende programma’s worden aangeboden, waaraan veel deelnemers uit Fryslân (en daarbuiten) met enthousiasme hebben deelgenomen. Veel cursusprogramma’s zijn voor Nederland uniek te noemen, waaronder de boerderijencursussen (vanaf 2003) en de cursussen in het teken van bouw- en architectuurhistorie in Europa, Nederland en Fryslân (vanaf 2007). Over dit laatste onderwerp kan men bij Kunstvertoon ‘klein’ beginnen – bijvoorbeeld met een basis- of thematische cursus of een stedenexcursie – en vervolgens keuzes maken uit overzichtscursussen of themacursussen (opgeteld 84 modules met verschillende onderwerpen). Aan de ontwikkeling van bijzondere programma’s is meermalen bijgedragen door provinsje Fryslân. Veel andere cursussen en cursusseries zijn vernieuwend wegens de interdisciplinaire benadering.

 
De cursussen worden bezocht door veel belangstellenden, variërend van beginners en liefhebbers tot kenners en beroepsmatig geïnteresseerden. De waardering blijkt uit het feit dat nooit een cursus hoefde toe worden geannuleerd wegens te weinig belangstelling.
Voor de ontwikkeling van de cursusprogramma’s is bijgedragen door historici uit meerdere disciplines. Wegens het minder gunstige gemeentelijk beleid vanaf 2004 worden de cursussen al langere tijd hoofdzakelijk gepresenteerd door kunst- en architectuurhistoricus Peter J. van der Werf. Ook op de gebieden van cultuurhistorie en landschapshistorie heeft hij studies gevolgd en onderzoekservaring opgedaan. Bovendien is hij musicus en volgde hij studies muziekwetenschap. Mogelijk kan, na herstel van de condities in cursusplaats Sneek, het aantal docenten op termijn weer worden vergroot. In Nederland zijn docenten die voldoen aan de voor veel cursussen gestelde kwalificaties – waaronder een interdisciplinaire achtergrond – overigens niet zo eenvoudig te vinden.
Kunstvertoon wil kwalitatief aan hoge normen voldoen, niet alleen inhoudelijk maar ook qua verzorging en presentatie. Een bijzonderheid vormen de informatieve en fraaie beeldseries en de eigen cursuspakketten en cursussyllabi, waarmee de onderwerpen heel aanschouwelijk worden gepresenteerd. Er wordt gebruik gemaakt van het zeer omvangrijke beeldarchief, dat is aangelegd vanaf de jaren 1990 en van jaar tot jaar wordt geactualiseerd en uitgebreid.

 
Om deelname voor iedereen mogelijk te maken, zijn de prijzen onder het gemiddelde voor dergelijke cursussen en wordt waar nodig naar een oplossing gezocht. De programma’s zijn van academisch niveau, maar heel aanstekelijk en door de nieuwe wijze van presentatie zondermeer voor iedereen begrijpelijk. Met uitzondering van bepaalde vervolgcursussen is geen speciale voorkennis gewenst. Dit is mogelijk dank zij de bijzondere benadering van de onderwerpen: niet in de eerste plaats ‘terugblikkend’, vanuit onze directe hedendaagse beleving naar toen, maar met hen ‘meegaand’ naar onze tijd toe, dus vanuit het gezichtspunt van de makers, ambachtslieden, bouwmeesters en kunstenaars, hun vorming en ontwikkeling en hoe hun werken in die tijd werden begrepen. Met andere woorden: in de Kunstvertooncursussen worden de onderwerpen niet gezien als aparte deelgebieden, maar als resultaat van gedachten en voortkomend uit de handen van de makers, en daarmee als onderdeel van de grote culturele geschiedenis in al haar diversiteit. Die benadering biedt op boeiende wijze inzicht in het toen en – verrassenderwijs – ook in het nu.

Design and development by HW Multimedia
Copyright © 2018 | Kunstvertoon | Alle rechten voorbehouden