(het is niet bekend wanneer deze cursus kan doorgaan)

 

Hemel op Aarde

–    de vroege middeleeuwen

 

 

algemeen

De cursusserie Hemel op Aarde handelt over het kerkelijk cultuurgoed, de architectuur en kunst in Europa en nabije landen. Ook wordt de christelijke traditie geplaatst in de grote ontwikkelingen van de westerse cultuur en haar bouwkunstige en kunstzinnige uitingen.
De cursusserie bestaat uit een aantal afzonderlijke cursussen, welke gezamenlijk een beeld bieden van de vroege tijd rondom het begin van de jaartelling tot de 19de en 20ste eeuw. Elk cursusjaar wordt in Sneek een Hemel op Aarde-cursus geprogrammeerd. Het is beslist niet noodzakelijk om een eerdere cursus te hebben gevolgd. Elke cursus vormt namelijk een afgerond geheel en instappen kan daarom elk jaar. Een cursus begint met een inleidende cursusavond en/of wordt voorafgegaan door een inleidende cursus.
Dit jaar staan de vroege middeleeuwen – globaal de periode van 500 tot 1000 – centraal. De laatklassieke geest is dan nog levend, maar bepalend is de nieuwe, inheems-westerse belevingswijze van het oorspronkelijke gedachtegoed. Het bewaarde erfgoed – de monumenten, objecten en kunstwerken – vormt ons beginpunt. De vroege geschiedenis van deze vroege christelijke kerk in Europa wordt geïllustreerd met fraaie, speciaal gemaakte beeldseries in verschillende landen. Het is het enerverende verhaal van de zichzelf formerende christengemeenschappen en tegelijkertijd het verhaal van de ‘westerse’ cultuur.

 

 

het christelijke cultuurgoed en de westerse cultuur

Tweeduizend jaar christendom heeft ontegenzeggelijk een stempel gelegd op het leven, het doen en denken in Europa. De westerse cultuur is ervan doordrongen, hetgeen ondermeer blijkt uit de rijke culturele erfenis van kerkgebouwen en kloosters, de beeldende inrichting ervan, manuscripten en andere uitingen. Die uitingen – van groot tot minuscuul, van monumentaal tot heel bescheiden – vormen gelijkertijd een spiegelbeeld van hun tijd. Daarom geven wij in deze cursussen het kerkelijk cultuurgoed ook een plaats in de perioden van de westerse geschiedenis. Steeds reflecteerden onze voorouders op nieuwe wijze op het gedachtegoed, in het Oude en Nieuw Testament aangedragen. Dat maakt de geschiedenis van de christelijke kerk en haar geloof buitengewoon levendig en daardoor tonen de uitingen van het kerk-zijn door de eeuwen heen een heel verschillend gezicht.

 

de Byzantijnse traditie – vroege ontwikkelingen in het westen

Nadat in 313 door keizer Constantijn godsdienstvrijheid was ingevoerd, kwam de christelijke beeld- en kunsttraditie tot bloei, ondermeer in sculptuur en mozaïek. Basilica’s, grafkerken en doopkerken werden gebouwd in Rome, Palestina en de overige mediteraine landen, in Milaan, Ravenna, Constantinopel, Zuid-Frankrijk en heel Europa. Het oostelijke Romeinse Rijk splitste zich af en de oosterse traditie sloeg een eigen weg in. Het 1000-jarige Byzantijnse Rijk is bekend om haar uitbundige kerkgebouwen, schitterende mozaïeken, verfijnde ivoren en fraaie manuscripten.
De verbreiding van het christendom in het westen ging samen met de verbreiding van het klassieke gedachtegoed. De grote volksverhuizing in de 5de en 6de eeuw had geleid tot grote verscheidenheid. De christelijke cultuur en kunst nam velerlei gezichten aan: Romeins en Lombardisch, Anglo-Iers, Germaans-Keltisch, West-Gotisch etc. Die diversiteit zien wij ook terug in de miniatuurkunst van de kloostergemeenschappen, welke in Ierland en Engeland al vroeg tot ontwikkeling kwamen. Ook in de kerkenbouw kunnen in die eeuwen heel verschillende tradities worden onderscheiden.

 

naar een eenheid – Karolingische Rijk, Ottoonse kunst

Tegen alle diversiteit in bleef de christelijke kerk hartstochtelijk op zoek naar het ene en ware geloof. Ook andere omstandigheden brachten eenheid in de veelheid: de verknoping van vorstenhuizen met het christendom – koning Clovis liet zich dopen in 489 – en het streven van de vorsten om de Romeinse keizers te evenaren. Daarin slaagde Karel de Grote wonderwel. Hij vormde een groot centraal-Europees rijk, gebaseerd op een goede verstandhouding met de kerk van Rome. Daarvan getuigde zijn Akense paleis; de behouden paltskapel verwijst naar klassieke modellen. De Karolingische architectuur, kunsten en wetenschappen waren op klassieke leest geschoeid. Vele kloosters, kerken en kerkelijke centra kwamen tot stand, beeldhouwkunst en vooral miniatuurkunst en kunstnijverheid (bijv. edelmetaal) bloeiden. Die ontwikkeling zette zich voort in de Ottoonse kunst in de 10de en vroege 11de eeuw.

 

meer aandachtspunten, presentaties, cursusmateriaal

In de cursus wordt aandacht besteed aan de architectuuronderdelen en inrichting van vroeg-christelijke basilica’s, baptisteria (doopkerken), martyria (herdenkingskerken) en mausolea (graf-kerken) en van vroegmiddeleeuwse bisschopskerken, klooster- en kapittelkerken. Uiteraard komen de beeldtradities en de duiding ervan aan bod. De aandacht gaat ook uit naar de toegepaste kunsttechnieken. De onderwerpen in verband met kerkengroeperingen in een aantal vroegmiddeleeuwse steden (zie het tekstvak bovenaan deze pagina) vormen een substantieel onderdeel van de cursus.
Op de eerste avond ontvangt u het cursusprogramma. Elke avond vormt een afgerond geheel.
Er wordt per avond een programma-overzicht uitgereikt met de gegevens van de besproken en getoonde onderwerpen, waaronder kerkgebouwen en kunstzinnige objecten. Wie dat wil, kan zich thuis aan de hand van allerhande cursusmateriaal in de onderwerpen verdiepen. Een geïllustreerd Kunstvertoon-cursuspakket biedt duidelijke informatie over de algemene ontwikkelingen in die periode en over de architectuur. Aanvullend kunt u de per cursusavond uitgedeelde geïllustreerde cursusbladen bestellen. Ook kunt u een keuze maken uit enkele cursusboeken.
U zult wellicht geboeid zijn door de uitleg en de bijzondere beeldseries op groot beeldscherm.

 

cursusgegevens

cursusnaam/code: Hemel op Aarde – de vroege middeleeuwen     code: cu-84-II-6
docent: drs. Peter J. van der Werf (kunst- en architectuurhistoricus)
bijeenkomsten: 6 modules (avondbijeenkomsten van 19.30 tot 22.00 uur, met pauze)
wanneer: mogelijk woensdag, cursusdata t.z.t.
uitwijkdata: t.z.t.
cursusmateriaal: Avondprogramma’s met gegevens van de getoonde werken (kosteloos)
Vóór aanvang ontvangt u een bestelformulier. Prijzen volgen t.z.t.
– Kunstvertoon-cursuspakket ‘Bouwkunst van vroege
middeleeuwen tot Romaanse periode’
(ook voor Kunstgeschiedenis-I)
– Kunstvertoon-cursusbladen (per avond)
– cursusboeken (indien gewenst; t.z.t.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Design and development by HW Multimedia
Copyright © 2018 | Kunstvertoon | Alle rechten voorbehouden